Διαδραστικότητα

Η δυναμική ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών οδηγεί στη δημιουργία νέων
κατηγοριών έργων αλλά και μεταβάλλει ουσιωδώς και παραδοσιακές
κατηγορίες έργων, οι οποίες βρίσκουν νέους τρόπους «αποτύπωσης»,
έκφρασης, κυκλοφορίας : χρήση ειδικών ψηφιακών εφέ σε ταινίες και
καλλιτεχνικές παραστάσεις, ηλεκτρονική μουσική που προκύπτει από
εξειδικευμένα λογισμικά, ψηφιακές βιβλιοθήκες και ηλεκτρονικά βιβλία.

Επαναστατικές αλλαγές λαμβάνουν χώρα αναφορικά με τη θέση και το ρόλο
του χρήστη του έργου. Ο ρόλος των χρηστών έχει γίνει πολύ πιο
ενεργητικός και δυναμικός. Το μοντέλο του παθητικού χρήστη που αποτελεί
απλά μέλος της αφηρημένης έννοιας του κοινού σταδιακά εγκαταλείπεται για
να δώσει τη θέση του σε δυναμικούς χρήστες που όχι απλά «καταναλώνουν»
την πολιτιστική δημιουργία αλλά και είναι κοινωνοί της δημιουργικής
διαδικασίας (βλ. ενδεικτικά τα «κινήματα» του ανοιχτού λογισμικού ή τις
άδειες creative commmons). Η κατ’αίτηση μετάδοση παρέχει στο χρήστη τη
δυνατότητα επιλογής απόλαυσης του έργου όχι μόνο στον ιδιωτικό του χώρο
του ή άλλο χώρο της επιλογής του αλλά και στο χρόνο της επιλογής του. Τα
έργα πολυμέσων παρέχουν στο χρήστη τη δυνατότητα αμφίδρομης επικοινωνίας
με το έργο.

Μια νέα πραγματικότητα γεννάται για τους χρήστες. Δεν είναι απλά
παθητικοί αναγνώστες, ακροατές ή θεατές αλλά μπορούν εν μέρει να
επηρεάσουν το περιεχόμενο ή την εξέλιξη του έργου με τις αποφάσεις τους.
Αυτή ακριβώς είναι και η έννοια της διαδραστικότητας, η οποία είναι
δυνατή χάρη στην εκτεταμένη χρήση εξειδικευμένων λογισμικών.

Νέες τεχνολογίες παρέχουν τη δυνατότητα για ολοένα και πιο εξελιγμένες ή
σύνθετες μορφές επικοινωνίας με το έργο. Η διαδραστικότητα είναι
οργανικά συνδεδεμένη με την ψηφιοποίηση.

Για παράδειγμα, ο χρήστης μιας ηλεκτρονικής
εγκυκλοπαίδειας μπορεί να επιλέξει τους τρόπους με τους οποίους θα του
παρουσιαστεί η αναζητούμενη πληροφορία(κείμενο, εικόνες, βίντεο,
γραφικά, μουσική κ.λπ.), ενώ παράλληλα μπορεί να ανατρέξει σε μια
ποικιλία από εργαλεία αναζήτησης.

 

Ενα ακόμη παράδειγμα πιο προηγμένης μορφής
διαδραστικότητας : Οι χρήστες ενός ηλεκτρονικού παιχνιδιού μπορούν να
δημιουργήσουν «ήρωες» (χαρακτήρες) με ιδιότητες και χαρακτηριστικά της
επιλογής τους καθώς και εικονικά αντικείμενα (π.χ. σπαθιά, φίλτρα κ.λπ.)
που θα χρησιμοποιηθούν στο παιχνίδι. Κάποιες φορές το σενάριο του
παιχνιδιού είναι «ανοιχτό» υπό την έννοια ότι ο χρήστης μπορεί να
αναπτύξει ένα μέρος της ιστορίας.
Αυτό εντάσσεται στο γενικό σενάριο και πνεύμα του παιχνιδιού, αλλά
προσδιορίζεται σημαντικά από τις επιλογές του χρήστη. Ετσι, ο τρόπος με
τον οποίο εκτυλίσσεται το παιχνίδι μπορεί να είναι διαφορετικός για κάθε
χρήστη. Οι επιλογές του χρήστη μπορεί να είναι δημιουργικές, εάν οι
μορφές ηρώων και τα σχέδια των αντικεμένων είναι πρωτότυπα.